Bir şehri modernleştirmek için geçmişini yok etmek gerekir mi?

1956 yılında Adnan Menderes’in başlattığı büyük imar operasyonu, İstanbul’un tarihî dokusunda geri dönüşü olmayan değişikliklere yol açtı.

Yaklaşık 3,5 yılda 7.289 bina kamulaştırıldı. Binlerce yapı yıkıldı, tarihî eserler ortadan kaldırıldı.

Fatih döneminden kalma Molla Gürani Camii’nin ayakta kalan son duvarları yıkıldı. Karaköy’ün Art Nouveau tarzındaki tarihî camisi ise sökülerek ortadan kaldırıldı.

İstanbul’un tramvay hatları da bu dönüşümden etkilendi. 1956’da 56 olan hat sayısı, 1960’ta yalnızca 16’ya düştü.

Yeni yollar ve geniş bulvarlar açıldı. Ancak modernleşme uğruna İstanbul’un yüzyıllara dayanan kent hafızasının önemli bir bölümü kaybedildi.

Peki, İstanbul başka türlü modernleşemez miydi?

Kaynakça:

Sibel Şimşek (2023), 1956-1960 Yılları Arası Karaköy Beşiktaş Sahil Şeridinde İmar Faaliyetleri, Marmara Üniversitesi.

İlker Bayram & Selma Göktürk Çetinkaya (2022), Menderes Hükümeti Döneminde Vatan ve Millet Caddeleri Yapılırken Yıkılan Camiler, Bartın Üniversitesi.

Alev Erkmen & Sultan Yılmaz (2023), Bir Simge Yapının Mimari Tarihçesi: Yapımından Günümüze Karaköy Camisi, Yakın Mimarlık Dergisi.